Muvafakatname nedir?
Muvafakatname, bir kişinin belirli bir işlemin yapılmasına rıza gösterdiğini yazılı olarak beyan ettiği ve noterlikçe düzenlenen belgedir. Rızası aranan kişi işlemi kendisi yapmaz; işlemi yapan başkasıdır ve muvafakatname, bu işleme onay verildiğini kanıtlar.
Vekaletname ile karıştırılmamalıdır. Vekaletnamede bir kişiye sizin adınıza işlem yapma yetkisi verirsiniz; muvafakatnamede ise başkasının kendi adına yürüttüğü bir işleme onayınızı bildirirsiniz. Örneğin çocuğunuzun bir yakınınızla yurt dışına çıkması muvafakatname, sizin yerinize tapuda satış yapılması vekaletname konusudur.
En sık hangi durumlarda istenir?
Uygulamada muvafakatname ağırlıklı olarak 18 yaşından küçükler için düzenlenir:
- Çocuğun tek ebeveynle, bir yakınla, okul veya spor kafilesiyle ya da yalnız yurt dışına seyahat etmesi
- 18 yaş altı vize başvuruları — konsolosluklar başvuru dosyasında noter muvafakatnamesi arar
- Ergin olmayanın pasaport başvurusu — başvuruya gelemeyen yasal temsilcinin muvafakati belgeyle sunulur
- Yurt dışında okul kaydı, öğrenci değişimi ve yaz okulu programları
- Uluslararası turnuvalara katılan genç sporcular için kulüp ve federasyon dosyaları
Yetişkinler arasında da muvafakat aranan işlemler vardır; aile konutu üzerindeki işlemlerde eşin rızası bunun bilinen örneğidir. Bu tür muvafakatlerin şekli, işlemi yürüten kuruma ve ilgili mevzuata göre değişir.
Muvafakatname nasıl ve nereden çıkarılır?
Belge Türkiye içinde noterde düzenlenir. Rıza verecek kişi kimliğiyle notere başvurur; çocuğa ilişkin muvafakatnamelerde çocuğun kimlik bilgileri, gidilecek ülke veya ülkeler, seyahat tarihleri ve varsa refakat edecek kişinin kimliği belgeye yazdırılır. Kapsamı dar tutulmuş, tarih ve ülke belirtilmiş muvafakatnameler sınır makamlarınca daha sorunsuz kabul edilir.
Ebeveynler notere birlikte gidebileceği gibi, ayrı noterlerde ayrı muvafakatname de düzenletebilir. Yurt dışında yaşayan ebeveyn, bulunduğu ülkedeki Türk dış temsilciliğinde muvafakatname düzenletebilir; konsolosluklar bu işlem için noterlik görevi yürütür.
Velayet mahkeme kararıyla tek ebeveyne verilmişse, pasaport işlemlerinde yalnız velayet sahibinin muvafakati yeterlidir. Vize başvurularında ise temsilcilikler çoğunlukla velayet kararının aslını veya onaylı örneğini dosyada görmek ister.
Vize başvurularında muvafakatname
Schengen üyesi ülkelerin temsilcilikleri, 18 yaş altı başvuru sahibi yalnız ya da ebeveynlerden yalnızca biriyle seyahat ediyorsa, seyahate katılmayan ebeveynin noter muvafakatnamesini ister. Çocuğun başvuru formunda her iki ebeveynin imzası aranır.
Bazı temsilcilikler muvafakatnamenin yakın tarihte — örneğin son altı ay içinde — düzenlenmiş olmasını şart koşar. Boşanma hâlinde velayet kararı, vefat hâlinde ölüm belgesi dosyaya eklenir.
Kurallar temsilcilikten temsilciliğe ve zamanla değişir; başvurudan önce ilgili konsolosluğun veya aracı kurumun güncel belge kontrol listesine bakılmalıdır. Çeviri gereksinimi de bu listede belirtilir: birçok temsilcilik muvafakatnamenin başvuru diline veya İngilizceye yeminli tercümesini ister.
Yurt dışında kullanım: apostil ve tercüme
Türkiye'de düzenlenen muvafakatname yurt dışında kullanılacaksa üç adımlı zincir işler: noterde düzenleme, kaymakamlık veya valilikten apostil, ardından hedef dile yeminli tercüme. Apostil şerhi de belgenin parçası sayıldığından çeviri, apostil alındıktan sonra belge ile şerhin bütünü üzerinden yapılır.
Ters yönde de aynı mantık geçerlidir. Yurt dışında yabancı noter önünde düzenlenen bir muvafakatnamenin Türkiye'de geçerli olması için o ülkenin apostil şerhini taşıması ve Türkçeye yeminli tercümesinin yaptırılması gerekir; kurumların çoğu çeviride ayrıca noter onayı arar.
Belge Türk dış temsilciliğinde düzenlenmişse apostil ve çeviri gerekmez; konsoloslukta yapılan işlem Türk makamları önünde doğrudan geçerlidir.
Muvafakatname tercümesinde nelere dikkat edilir?
Muvafakatname kısa bir belgedir ancak içeriği tamamen kimlik ve rıza beyanından oluştuğu için çeviride hata payı yoktur. Ad ve soyadların pasaporttaki yazımla birebir aynı olması, tarihlerin ve pasaport numaralarının aynen aktarılması gerekir; tek harf farkı sınır kapısında veya konsoloslukta belgenin reddine yol açabilir.
Belgedeki izin kapsamı ifadeleri çevirinin en hassas noktasıdır. "Yalnız başına yurt dışına çıkabilir", "belirtilen refakatçi eşliğinde seyahat edebilir" veya "ebeveynlerden herhangi biriyle seyahat edebilir" gibi kalıpların her biri farklı bir hukuki kapsam tanımlar; çeviri bu kapsamı ne daraltabilir ne genişletebilir. Aynı hassasiyet pasaport ve vize işlemlerine ilişkin yetki cümleleri için de geçerlidir.
Çeviri yeminli tercüman imzasıyla teslim edilir; kurum noter onayı arıyorsa çeviri ayrıca noterlikçe onaylatılır. Çeviri için belgenin okunaklı bir fotoğrafı veya taraması yeterlidir; noter onayı aşamasında belgenin aslının ibrazı istenebilir.
Seyahat tarihine kısa süre kala fark edilen muvafakatname eksikleri sık yaşanır. Belge tek sayfa olduğundan çeviri süresi kısadır; yine de apostil ve noter aşamaları da hesaba katılarak işlemlere seyahatten makul bir süre önce başlanmalıdır.
Sık sorulan sorular
Muvafakatname ile vekaletname arasındaki fark nedir?
Vekaletname, bir kişiye sizin adınıza işlem yapma yetkisi verir. Muvafakatname ise başkasının yürüttüğü bir işleme rıza gösterdiğinizi belgeler; işlemi siz veya vekiliniz değil, muvafakat verdiğiniz kişi kendi adına yapar.
Muvafakatnamenin geçerlilik süresi ne kadar?
Mevzuatta genel bir süre sınırı yoktur; belgeye yazılan seyahat tarihleri ve kapsam belirleyicidir. Ancak bazı konsolosluklar ve kurumlar, belgenin yakın tarihte düzenlenmiş olmasını — örneğin son altı ay — şart koşar. Başvuracağınız kurumun güncel şartını kontrol edin.
Ebeveynlerden biri yurt dışındaysa muvafakatname nasıl alınır?
Yurt dışındaki ebeveyn, bulunduğu ülkedeki Türk konsolosluğunda muvafakatname düzenletebilir; bu belge Türkiye'de doğrudan geçerlidir. Yabancı noterde düzenlenen muvafakatname ise apostil şerhi ve Türkçe yeminli tercüme ile kullanılabilir.
Velayet bende; yine de diğer ebeveynin muvafakati gerekir mi?
Pasaport işlemlerinde velayet mahkeme kararıyla size verilmişse yalnız sizin muvafakatiniz yeterlidir. Vize başvurularında uygulama temsilciliğe göre değişir; velayet kararının dosyaya eklenmesi her durumda istenir. Başvuru öncesinde ilgili temsilciliğin listesini kontrol etmenizi öneririz.
Muvafakatname çevirisi için belgenin aslı gerekli mi?
Çevirinin hazırlanması için belgenin okunaklı bir fotoğrafı veya taraması yeterlidir. Noter onaylı çeviri isteniyorsa noterlik, onay sırasında belgenin aslını veya onaylı suretini görmek isteyebilir.
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır. Kurumların talep ettiği belgeler ve prosedürler değişebilir; başvuru öncesinde ilgili kurumdan teyit alınması önerilir.
